علم اطلاعات و دانش شناسی

معرفی رشته گرایش‌ها و مقاطع تحصیلی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تبریز

     رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی، علم و عمل گردآوری، ذخیره، بازیابی و استفاده از اطلاعات است. این علم با اطلاعات و دانش قابل ضبط، فناوری‌ها و خدمات مرتبطی که مدیریت و استفاده از آن را تسهیل می‌کند سروکار دارد. علم اطلاعات و دانش‌شناسی تکامل یافته کتابداری و دکومانتاسیون است. در ماهیت یک حوزه بین‌رشته‌ای است که با حوزه‌های علمی مختلف مانند علم کامپیوتر، زبان‌شناسی، فناوری اطلاعات، روان‌شناسی، ارتباطات و سایر علوم در ارتباط تنگاتنگ است. علم اطلاعات و دانش‌شناسی در کنار سایر علوم به شکل‌گیری جامعه اطلاعاتی کمک می‌کند. برخی از موضوعات و مسائل علم اطلاعات و دانش‌شناسی عبارتند از: ماهیت اطلاعات و دانش، رفتار اطلاعات، سازماندهی اطلاعات و دانش، جامعه اطلاعاتی، ذخیره و بازیابی اطلاعات، تعامل انسان و اطلاعات، اطلاع‌یابی، کتابسنجی.

تاریخچه تاسیس گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تبریز

گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه تبریز در سال 1346 فعالیت خود را به عنوان یکی از قدیمی‌ترین گروه‏های آموزشی علم اطلاعات و دانش‌شناسی در سطح کشور در مقطع کارشناسی ارشد کتابداری آغاز کرد. این گروه ابتدا در دانشکده دانشسرای عالی که در سال 1352 به دانشکده علوم تربیتی تغییر نام داده است، فعالیت می‏نمود. براساس مصوبه مورخ 28/06/1391 شورای برنامه‌ریزی آموزش عالی، نام رشته «کتابداری و اطلاع‌رسانی» در کلیه دوره‌های تحصیلی به «علم اطلاعات و دانش‌شناسی» تغییر یافت. هم‌اکنون این گروه در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری دانشجو می ‏پذیرد.

اهداف و ماموریت‌های رشته‌ گرایش‌ها و مقاطع تحصیلی در گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه تبریز

1. دوره کارشناسی علم اطلاعات و دانش‌شناسی

هدف از این دوره، پرورش کارشناسانی خبره و آگاه در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی برای کار در کتابخانه‌ها، مراکز آرشیوی، مراکز مدیریت دانش، مراکز پژوهشی، آموزشی، کتابفروشی‌ها، انتشارات، مراکز علم‌سنجی، و مراکز اسناد تاریخی و نسخ خطی می‌باشد. علاوه بر این دانشجویان در طول این دوره مهارت‌هایی را آموزش می‌بینند که به طور مستقل و با طرح‌های ابتکاری کارآفرینی، علاوه بر اشتغال خود، زمینه کاریابی را برای سایر علاقمندان نیز فراهم آورند.

2. دوره کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی گرایش مدیریت اطلاعات

هدف از راه‌اندازی این گرایش تربیت متخصصانی است که با توجه به تحولات در محیط اطلاعاتی و نیز دگرگونی در نیازهای اطلاعاتی جامعه، قادر به مدیریت تولید، گردش و مصرف اطلاعات در کتابخانه‌ها و به ویژه مراکز اطلاعاتی در سازمان‌های دولتی و غیردولتی باشند. از دانش‌آموختگان این سطح از علم اطلاعات و دانش‌شناسی انتظار می‌رود وظایف زیر را به طور مطلوب به انجام رسانند:

- نیازشناسی، برنامه‌ریزی و پیاده‌سازی برنامه‌های مرتبط با مدیریت اطلاعات (تولید، گردش و مصرف اطلاعات) برای افزایش کارآمدی سازمان‌های دولتی و غیردولتی از جمله کتابخانه‌ها و مراکز اطلاعاتی؛

- انجام فعالیت‌های تخصصی، فنی و خدماتی در ارتباط با ایجاد نظام اطلاعاتی در مراکز اطلاعاتی و نیز بخش‌های مختلف کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی؛

- طراحی و یا کمک به طراحی سیستم‌های مدیریت اطلاعات برای پشتیبانی از برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در مراکز و سازمان‌ها؛

- انجام پژوهش در مسائل عمده مرتبط با مدیریت اطلاعات (نیازشناسی، گزینش، فراهم‌آوری، سازماندهی، پردازش و اشاعه).

3. دوره کارشناسی ارشد علم سنجی

هدف از تاسیس این رشته تامین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز برای اجرایی‌سازی فرایند سنجش علم و فناوری در سطح کشور و تامین زیرساخت‌های لازم برای مستندسازی و مدیریت جریان علم در عرصه‌های ملی و جهانی می‌باشد. از دیگر اهداف این رشته تقویت مبانی نظری و مفاهیم مرتبط با سنجش علم و فناوری در سطح کشور می‌باشد. بررسی نقشه جامع علمی کشور نیز نشانگر آن است که توسعه رشته‌های مرتبط با مطالعات علم از اولویت‌های توسعه علمی کشور می‌باشد و می‌توان با استفاده از ظرفیت‌های این رشته در جهت نیل به اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله که مبنای اصلی آن رسیدن به جایگاه مناسب در سطج جهان و اول منطقه می‌باشد نایل آمد. با استفاده از دانش فارغ‌التحصیلان این رشته می‌توان به طور پیوسته و با روش متنوع کمی و کیفی وضعیت علم و فناوری کشور را در سطوح محلی، دانشگاهی، منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی رصد نمود و اطلاعات لازم را در جهت سیاست‌گذاری‌های مناسب در اختیار مدیران علمی و پژوهشی قرار داد.

از فارغ التحصیلان این دوره‌ انتظار می‌رود از توانمندی‌های زیر بهره‌مند باشند:

- تسلط بر مبانی نظری علم‌سنجی و تبیین مفهوم سنجش‌پذیری علم و فناوری؛

- شناسایی دستورالعمل‌ها و شاخص‌های بین‌المللی سنجش علم و فناوری و شناخت نحوه بکارگیری آن؛

- توانایی سنجش و تحلیل بروندادهای علم و فناوری نظیر مدارک علمی نمایه شده، پروانه‌های ثبت اختراعات و سایر مؤلفه‌های مرتبط در سطح ملی و بین‌المللی؛

- توانایی برقراری ارتباط بین شاخص‌های درون‌دادی علم و فناوری نظیر منابع مالی و انسانی با شاخص‌های بروندادی علم و فناوری در سطح ملی و بنگاهی؛

- گسترش و بهینه‌سازی معیارهای سنجش نمایه‌های معتبر و هدایت جامعه پژوهش کشور در انتشار مدارک علمی خود در منابع معتبر؛

- توانایی تعیین و تحلیل کارایی و اثربخشی پژوهش در سطح ملی و بین‌المللی به منظور استفاده در برنامه‌ریزی‌های تحقیقاتی

- اجرای امور پژوهشی در علم‌سنجی؛

- اداره امور مراکز پژوهشی مستقل و وابسته به دانشگاه‌ها و سازمان‌های تحقیقاتی؛

- ارائه خدمات مشاوره‌ای به برنامه‌ریزان پژوهشی به منظور تدوین دقیق‌تر و واقعی‌تر برنامه‌ها؛

- و تحلیل استنادی مدارک علمی و ترسیم نقشه علم.

4. دوره دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی گرایش مدیریت اطلاعات و دانش

هدف این دوره تربیت دانش‌آموختگانی است که توانایی پژوهش و آموزش در قلمرو مدیریت اطلاعات و دانش را در سطح بالا و با رویکرد نظری و کاربردی داشته باشند. همچنین می‌توان به اهداف زیر در راه‌اندازی دوره دکتری مدیریت اطلاعات و دانش اشاره کرد.

- زمینه‌سازی برای انجام تحقیقات عمیق در زمینه مفاهیم و فناوری‌ها و نظام‌های مدیریت اطلاعات و دانش؛

- تامین نیروی انسانی توانمند برای تدریس مدیریت اطلاعات و دانش در سطوح مختلف تحصیلات تکمیلی؛

- کمک فکری و عملیاتی به سازمان‌ها و موسسات و بنگاه‌ها برای مدیریت و سازماندهی دارایی‌های اطلاعاتی و دانش خود؛

- زمینه‌سازی برای مرزشکنی و گسترش مرزهای نوین دانش در حوزه مدیریت اطلاعات و دانش

 

فرصت‌های شغلی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی

- اشتغال در کلیه کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی دانشگاهی، عمومی، تخصصی، آموزشگاهی

- اشتغال در سازمان اسناد و کتابخانه ملی

- اشتغال در مراکز علم‌سنجی دانشگاه‌ها، موسسات و مراکز علمی

- اشتغال در مراکز آرشیو سازمان‌ها و مراکز دولتی و غیر دولتی

 

برنامه‌های درسی مصوب در حال اجرا

- سرفصل درسی دوره کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی

- سرفصل درسی دوره کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی گرایش مدیریت اطلاعات

- سرفصل درسی دوره کارشناسی ارشد رشته علم سنجی

- سرفصل درسی دوره دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی گرایش مدیریت اطلاعات و دانش

 

برنامه هفتگی

- برنامه هفتگی درسی دوره کارشناسی علم اطلاعات و دانش شناسی

- برنامه هفتگی دوره کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی گرایش مدیریت اطلاعات

- برنامه هفتگی دوره کارشناسی ارشد رشته علم سنجی

- برنامه هفتگی دوره دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی گرایش مدیریت اطلاعات و دانش

 

نشریه گروه

- مطالعات دانش پژوهی

شماره تماس : 04133392145

 

مدیریت و اعضای فعال گروه

در حال حاضر آقای دکتر اکبر مجیدی مدیریت گروه را برعهده دارند و اعضای هیات علمی فعال گروه به شرح زیر می ‏باشند:

 

ردیف	نام و نام خانوادگی	رشته تحصیلی	رتبه علمی	سمت وضعیت	رزومه	google scholar	ایمیل و شماره تماس	جهت اطلاعات بیشتر کلیک بر روی عکس
1	دکتر افشین حمدی پور	علم اطلاعات و دانش شناسی	دانشیار	عضو هیأت علمی		Afshin Hamdipour	hamdipour@tabrizu.ac.ir 041-33392117
2	دکتر سولماز زرداری	علم اطلاعات و دانش شناسی	استادیار	عضو هیأت علمی		Solmaz Zardary	szardary@gmail.com 041-33392159
3	دکتر رسول زوارقی	علم اطلاعات و دانش شناسی	استاد	عضو هیأت علمی	دانلود	Rasoul Zavaraqi	Zavaraqi@tabrizu.ac.ir, rasoolzavaraqi@gmail.com 041-33392136
4	دکتر هاشم عطاپور	علم اطلاعات و دانش شناسی	دانشیار	عضو هیأت علمی	دانلود	Hashem Atapour	hashematapour@gmail.com 041-33392136
5	دکتر اکبر مجیدی	علم اطلاعات و دانش‌شناسی	استادیار	مدیر گروه		akbar majidi	majidiakbar@gmail.com 041-33392118
6	دکتر سجاد محمدیان	علم اطلاعات و دانش‌شناسی	استادیار	عضو هیأت علمی			041-33392117
7	دکتر فائقه محمدی	علم اطلاعات و دانش شناسی	استادیار	عضو هیأت علمی	دانلود	faeghe mohammadi	faeghehmohammadi@yahoo.com 041-33392085

 

کارشناس آموزش گروه

خانم هایده حسن زاده                                 شماره تماس: 2145

اعضای هیات علمی بازنشسته گروه

1. دکتر مانگالا، 2. دکتر طیب، 3. دکتر حیدر، 4. دکتر غلامحسین تسبیحی، 5. دکتر شکویی، 6. دکتر اصغر دلبری پور، 7. آقای رحیم فرحی شاهگلی، 8. آقای اسد سیمانپور، 9. خانم ناهید مرتضوی، 10. خانم ژولیت الکسانیان ملکوتی 11. آقای علی آدینه قهرمانی، 12. آقای محمد حسین عبدالحسین زاده، 13. دکتر تراب نجاری

 

فارغ التحصیلان برتر گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه تبریز

1. دکتر محمد حسن زاده، 2. دکتر عبدالرضا نوروزی چاکلی، 3. دکتر حسن اشرفی ریزی، 4. دکتر تراب نجاری، 5. دکتر وحیده زارع، 6. دکتر سید مهدی حسینی، 7. دکتر افشین حمدی‌پور، 8. دکتر رسول زوارقی،‌ 9. دکتر رضا رجبعلی بیگلو، 10. دکتر هاشم عطاپور، 11. دکتر اکبر مجیدی

 

امکانات و تجهیزات گروه

گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تبریز دارای 2 آزمایشگاه می باشد که آزمایشگاه شماره 1 آزمایشگاه مرجع و خدمات اطلاعاتی است، که از همان بدو تاسیس گروه تاسیس شده و دارای منابع غنی از جمله 1200 نسخه کتاب فارسی و حدود 1500 نسخه کتاب لاتین شامل منابع مرجع عمومی لاتین است.  آزمایشگاه شماره 2 که آزمایشگاه سازماندهی اطلاعات و سایت کامپیوتری گروه است مجهز به 23 دستگاه کامپیوتر جهت استفاده دانشجویان می‌باشد که برای آموزش و پژوهش از آنها استفاده می کنند.

 

عکس هایی از گروه: ساختمان  دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی: گروه علم اطلاعات و دانش شناسی

نماهایی از کلاس های علم واطلاعات و دانش شناسی

 

نماهایی از آزمایشگاه های گروه علم اطلاعات و دانش شناسی

 

ارتباط با گروه

ایران- تبریز- بلوار 29 بهمن- دانشگاه تبریز- دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی – ساختمان شماره 2- طبقه سوم - گروه علم اطلاعات و دانش شناسی - کد پستی : 5166616471